Strategy for Strengthening Waqf Administration at the KUA: Mitigating the Risk of Disputes and Asset Takeover by Heirs

Authors

  • Magfirah Kantor Wilayah Kementerian Agama Provinsi Sulawesi Selatan

DOI:

https://doi.org/10.61860/jigp.v5i1.393

Abstract

Waqf assets in Indonesia currently face high risks of disputes and takeovers by heirs due to weak formal legal administration at the Office of Religious Affairs (KUA) level. This policy paper aims to formulate a strategic framework for strengthening administrative governance to ensure legal certainty and protect community assets from the permanent loss of benefits. The policy methodology employs a descriptive-qualitative analysis with a literature study approach and policy evaluation grounded in William N. Dunn’s theory. Problems are prioritized through the Urgency, Seriousness, and Growth (USG) matrix, followed by a scoring analysis of policy alternatives based on criteria of effectiveness, efficiency, adequacy, equity, responsiveness, and feasibility. The analysis identifies that the root causes stem from vulnerable manual record-keeping systems and low legal literacy among waqf managers. As a strategic solution, two primary policy recommendations are proposed to the Minister of Religious Affairs: first, the reinforcement of digitalization regulations through the implementation of the Electronic Waqf Pledge Deed (E-AIW), integrated nationally with the land registry system; second, the instruction of a proactive "KUA Outreach" movement to validate and convert oral waqf into formal legal deeds at the grassroots level. The implementation of these policies is expected to transform the role of KUA and Nazhir into professional, legally-aware asset managers, thereby preserving the integrity of waqf institutions for sustainable community welfare. This approach shifts the administrative paradigm from reactive to preventive, ensuring that every waqf asset is legally shielded against future claims or mismanagement.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Ab. Halim, Muhammad Hisyamuddin, Hairunnizam Wahid, dan Mohd Ali Mohd Noor. 2023a. “Kepercayaan Penjawat Awam Terhadap Pengurusan Wakaf Tunai Melalui Ejen Pentadbir Wakaf.” AZKA International Journal of Zakat & Social Finance 122–53. doi:10.51377/azjaf.vol4no1.108.

Ab. Halim, Muhammad Hisyamuddin, Hairunnizam Wahid, dan Mohd Ali Mohd Noor. 2023b. “Kepercayaan Penjawat Awam Terhadap Pengurusan Wakaf Tunai Melalui Ejen Pentadbir Wakaf.” AZKA International Journal of Zakat & Social Finance 122–53. doi:10.51377/azjaf.vol4no1.108.

Ahmad, Zulfikar Ali, dan Rusdianto Rusdianto. 2018. “The Analysis of Amil Zakat Institution/Lembaga Amil Zakat (LAZ) Accountability toward Public Satisfaction and Trust.” Muqtasid: Jurnal Ekonomi dan Perbankan Syariah 9(2):109. doi:10.18326/muqtasid.v9i2.109-119.

Amh Marasabessy, Evi Savitri, Febri Yanto, R. Eka Nugraha, dan Faria Ruhana. 2025. “Penerapan Sistem Pemerintahan Berbasis Elektronik (SPBE) di Lingkungan Kementrian Agama.” Jurnal Ekonomi Manajemen Sistem Informasi 6(5):3187–94. doi:10.38035/jemsi.v6i5.5032.

Andriani, Dewi Seftiana, dan Akmaluddin Syahputra. 2026. “IMPLEMENTASI SERTIFIKASI WAKAF ATAS PERALIHAN KEPEMILIKAN OBJEK WAKAF DI KECAMATAN KUTA BAHARU PERSPEKTIF UNDANG-UNDANG NOMOR 41 TAHUN 2004 TENTANG WAKAF.” QANUN: Journal of Islamic Laws and Studies 4(3):1542–49. doi:10.58738/qanun.v4i3.1314.

Anggraini, Rizki Dwi, Nur Diana Dewi, dan Muhammad Rofiq. 2024. “Tantangan dan Peran Digitalisasi dalam Penguatan Manfaat Wakaf bagi Masyarakat.” Journal of Islamic Business Management Studies (JIBMS) 5(1):60–67. doi:10.51875/jibms.v5i1.292.

Anggriani, Emi, Muhmmadiyah Amin, dan Alimuddin. 2025. “EFEKTIVITAS KANTOR URUSAN AGAMA (KUA) DALAM PEMBUATAN AKTA IKRAR WAKAF DI KECAMATAN MAMAJANG KOTA MAKASSAR.” Qadauna: Jurnal Ilmiah Mahasiswa Hukum Keluarga Islam 6(3):237–54. doi:10.24252/qadauna.v6i3.54614.

Arta Brilyan Musika, dan Suhadi Suhadi. 2025. “Legitimasi dan Perlindungan Hukum Nadzir terhadap Klaim Ahli Waris; Studi Kasus di Kota Semarang.” Al-Muamalat Jurnal Hukum dan Ekonomi Syariah 10(2):156–70. doi:10.32505/muamalat.v10i2.11468.

Asa, La Indo. 2025. “Transformasi Digital Kantor Urusan Agama di Kabupaten Buton Tengah: Evaluasi Infrastruktur dan Kebijakan.” JURNAL ILMIAH GEMA PERENCANA 3(3):553–70. doi:10.61860/jigp.v3i3.189.

Astriani, Dia Dia, dan Abdul Aziz. 2025. “Implementasi Kebijakan Sertifikasi Tanah Wakaf dalam Menghadapi Rendahnya Kesadaran Masyarakat dan Sengketa Waris di Bidang Zakat Wakaf (ZAWA) Kementerian Agama Kabupaten Temanggung Tahun 2025.” Al-I’timad: Jurnal Dakwah dan Pengembangan Masyarakat Islam 3(2):213–30. doi:10.35878/alitimad.v3i2.1761.

Ayu Iftitakhul Laili dan Masrokhin. 2023. “PANDANGAN TOKOH AGAMA ISLAM DI DESA GROGOL KECAMATAN DIWEK KABUPATEN JOMBANG DALAM PENCATATAN IKRAR WAKAF.” Opinia de Journal 3(2):19–31. doi:10.35888/opinia.v3i2.46.

Bin Mohd Sharif, Ahmad ’Azam, Nasrullah Nasrullah, Muhammad Hatta, dan Hidayatullah Hidayatullah. 2023. “Accountability of Nazir in the Waqf Legal System of Indonesia.” Al-Adl : Jurnal Hukum 15(1):1. doi:10.31602/al-adl.v15i1.9800.

Christine, Amartha, dan Gandes Candra Kirana. 2022. “ANALISIS YURIDIS TERKAIT DENGAN PENILAIAN HAKIM TERHADAP ALAT BUKTI SURAT DALAM PERKARA GUGATAN PEMBATALAN MEREK.” Reformasi Hukum Trisakti 4(2):421–28. doi:10.25105/refor.v4i2.13617.

Darojat, Rafan, dan Nun Harrieti. 2025. “Universalitas Wakaf Produktif.” Sawala : Jurnal pengabdian Masyarakat Pembangunan Sosial, Desa dan Masyarakat 6(1):1–12. doi:10.24198/sawala.v6i1.58139.

Dhani, Rizky Rachma. 2025. “Kepastian Hukum dalam Sertifikat Hak Waris yang Belum Atas Nama Hak Milik.” Jurnal Penelitian Inovatif 5(1):169–76. doi:10.54082/jupin.1049.

Dhiyaul Auliyah, Alfiyah, Rusnaena, Sulkarnain, dan Nur Fadillah Ramadhani. 2025. “SINERGI MULTISTAKEHOLDER DALAM PERCEPATAN SERTIFIKASI TANAH WAKAF: STUDI KASUS KUA SOREANG, PAREPARE.” Indonesia Journal of Zakat and Waqf 3(2):308–19. doi:10.35905/ijaza.v3i2.14979.

Dudi Mulyadi, Tri Yanuaria, dan Firman Firman. 2025. “MODEL KEPATUHAN HUKUM PENDAFTARAN PERKAWINAN: KONSTRUKSI BUDAYA HUKUM MASYARAKAT SEREH BERDASARKAN TEORI FRIEDMAN.” Semarang Law Review (SLR) 6(2):473–82. doi:10.26623/slr.v6i2.12706.

Dwi Haryono, Wiwik, dan Hapifah Hapifah. 2025. “PENGUATAN PROFESIONALISME NADZIR SEBAGAI STRATEGI TATA KELOLA WAKAF PRODUKTIF UNTUK KEMANDIRIAN EKONOMI UMAT.” J-ESA (Jurnal Ekonomi Syariah) 8(1):77–88. doi:10.52266/jesa.v8i1.4294.

Fadhilah, Nur. 2011a. “SENGKETA TANAH WAKAF DAN STRATEGI PENYELESAIANNYA.” De Jure: Jurnal Hukum dan Syar’iah 3(1). doi:10.18860/j-fsh.v3i1.1321.

Fadhilah, Nur. 2011b. “SENGKETA TANAH WAKAF DAN STRATEGI PENYELESAIANNYA.” De Jure: Jurnal Hukum dan Syar’iah 3(1). doi:10.18860/j-fsh.v3i1.1321.

Fadhilah, Nur. 2011c. “SENGKETA TANAH WAKAF DAN STRATEGI PENYELESAIANNYA.” De Jure: Jurnal Hukum dan Syar’iah 3(1). doi:10.18860/j-fsh.v3i1.1321.

Fahmi, Amiq, dan Edi Sugiarto. 2018a. “PELATIHAN DAN PEMANFAATAN LITERASI INFORMASI E-WAKAF UNTUK PENGELOLAAN ADMINISTRASI WAKAF SEBAGAI DUKUNGAN LAYANAN PRIMA PEJABAT PEMBUAT AKTA IKRAR WAKAF.” ABDIMASKU : JURNAL PENGABDIAN MASYARAKAT 1(2):55. doi:10.33633/ja.v1i2.23.

Fahmi, Amiq, dan Edi Sugiarto. 2018b. “PELATIHAN DAN PEMANFAATAN LITERASI INFORMASI E-WAKAF UNTUK PENGELOLAAN ADMINISTRASI WAKAF SEBAGAI DUKUNGAN LAYANAN PRIMA PEJABAT PEMBUAT AKTA IKRAR WAKAF.” ABDIMASKU : JURNAL PENGABDIAN MASYARAKAT 1(2):55. doi:10.33633/ja.v1i2.23.

Fahmi, Amiq, dan Edi Sugiarto. 2018c. “PELATIHAN DAN PEMANFAATAN LITERASI INFORMASI E-WAKAF UNTUK PENGELOLAAN ADMINISTRASI WAKAF SEBAGAI DUKUNGAN LAYANAN PRIMA PEJABAT PEMBUAT AKTA IKRAR WAKAF.” ABDIMASKU : JURNAL PENGABDIAN MASYARAKAT 1(2):55. doi:10.33633/ja.v1i2.23.

Fitri, Linda. 2025. “Optimalisasi Aset Wakaf Kabupaten Pakpak Bharat: Kebijakan Peningkatan Kesadaran Masyarakat dan Pembentukan Lembaga Pengelola Profesional.” JURNAL ILMIAH GEMA PERENCANA 4(2):1547–64. doi:10.61860/jigp.v4i2.281.

Hanifuddin, Iza. 2018. “Res Nullius Waqf: Dinamika Relasi Penguasaan Wilayah oleh Negara dan Pemilikan Aset Tanah Wakaf oleh Umat serta Ide Prospektif Penguatan Fungsi dan Daya Guna Wakaf.” Kodifikasia 12(1):77. doi:10.21154/kodifikasia.v12i1.1425.

Hariyanto, Erie. 2022. “Public Trust in the Religious Court to Handle Dispute of Sharia Economy.” AHKAM : Jurnal Ilmu Syariah 22(1). doi:10.15408/ajis.v22i1.26216.

Hasanah, Indana, Imelda Labibah, Sherenika Putri, Nur Ekawahyuni, dan Muhammad Fikri. 2025. “Dari Regulasi ke Realitas: Hambatan Implementasi Pendaftaran Tanah Sistematis Lengkap (PTSL) di Indonesia.” Indonesian Journal of Law and Justice 3(1):12. doi:10.47134/ijlj.v3i1.4981.

Hidayah, Nur, Tira Mutiara, Muhamad Nadratuzzaman Hosen, Diah Larasati, dan Abdul Wahab. 2023. “Public perception of the revitalization of Indonesian Waqf Institution.” EKONOMIKA SYARIAH : Journal of Economic Studies 7(1):72. doi:10.30983/es.v7i1.6297.

Huda, Nurul, Nova Rini, Yosi Mardoni, Desti Anggraini, dan Khamim Hudori. 2018. “MANAJEMEN PENGELOLAAN WAKAF DI INDONESIA TIMUR.” EKUITAS (Jurnal Ekonomi dan Keuangan) 20(1):1–17. doi:10.24034/j25485024.y2016.v20.i1.35.

Huda, Nurul, dan Harimukti Wandebori. 2021. “Problematika Transformasi Sertipikasi Tanah Digital.” Marcapada: Jurnal Kebijakan Pertanahan 1(1):17–28. doi:10.31292/jm.v1i1.7.

Irawan, Dody Syahrul, dan Miftahus Sholehuddin. 2023. “Implementasi Taukil Wali Nasab Berada Di Tempat Jauh Prespektif Efektivitas Hukum Soerjono Soekanto.” Sakina: Journal of Family Studies 7(1):124–41. doi:10.18860/jfs.v7i1.3202.

Kamsi, Kamsi. 2020. “Politics of Islamic Law in Indonesia: Indonesianization of Islamic Law.” Asy-Syir’ah: Jurnal Ilmu Syari’ah dan Hukum 52(1):1. doi:10.14421/ajish.v52i1.304.

Laelah, Ariesthina. 2020. “PENCEGAHAN SENGKETA WAKAF MELALUI PROFESIONALITAS NAZHIR PERWAKAFAN.” Al-Tafaqquh: Journal of Islamic Law 1(2):128. doi:10.33096/al-tafaqquh.v1i2.64.

Lase, Apriaman, Olivia Aurora Sitorus, dan Diana R. W. Napitupulu. 2025a. “Pendaftaran Tanah Wakaf di Indonesia.” Rechtsnormen Jurnal Komunikasi dan Informasi Hukum 4(1):16–20. doi:10.56211/rechtsnormen.v4i1.1154.

Lase, Apriaman, Olivia Aurora Sitorus, dan Diana R. W. Napitupulu. 2025b. “Pendaftaran Tanah Wakaf di Indonesia.” Rechtsnormen Jurnal Komunikasi dan Informasi Hukum 4(1):16–20. doi:10.56211/rechtsnormen.v4i1.1154.

Lase, Apriaman, Olivia Aurora Sitorus, dan Diana R. W. Napitupulu. 2025c. “Pendaftaran Tanah Wakaf di Indonesia.” Rechtsnormen Jurnal Komunikasi dan Informasi Hukum 4(1):16–20. doi:10.56211/rechtsnormen.v4i1.1154.

Lase, Apriaman, Olivia Aurora Sitorus, dan Diana R. W. Napitupulu. 2025d. “Pendaftaran Tanah Wakaf di Indonesia.” Rechtsnormen Jurnal Komunikasi dan Informasi Hukum 4(1):16–20. doi:10.56211/rechtsnormen.v4i1.1154.

Lase, Apriaman, Olivia Aurora Sitorus, dan Diana R. W. Napitupulu. 2025e. “Pendaftaran Tanah Wakaf di Indonesia.” Rechtsnormen Jurnal Komunikasi dan Informasi Hukum 4(1):16–20. doi:10.56211/rechtsnormen.v4i1.1154.

Lase, Apriaman, Olivia Aurora Sitorus, dan Diana R. W. Napitupulu. 2025f. “Pendaftaran Tanah Wakaf di Indonesia.” Rechtsnormen Jurnal Komunikasi dan Informasi Hukum 4(1):16–20. doi:10.56211/rechtsnormen.v4i1.1154.

M Riska Anandya Putri P dan Widyarini Indriasti Wardani. 2024. “Upaya Penyelesaian Sengketa Kepemilikan Pendaftaran Hak Atas Tanah Melalui PTSL.” Jurnal Akta Notaris 3(1):115–30. doi:10.56444/aktanotaris.v3i1.1756.

Mahameru, Althaf, dan Muhammad Nur Iqbal. 2025a. “Efektivitas Pelaksanaan Pengawasan Kantor Urusan Agama (KUA) terhadap Pengelolaan Harta Benda Wakaf (Studi Kasus di Kantor Urusan Agama Kecamatan Sei. Lepan Kab. Langkat).” Jurnal Manajemen Pendidikan dan Ilmu Sosial 6(6):5709–18. doi:10.38035/jmpis.v6i6.6895.

Mahameru, Althaf, dan Muhammad Nur Iqbal. 2025b. “Efektivitas Pelaksanaan Pengawasan Kantor Urusan Agama (KUA) terhadap Pengelolaan Harta Benda Wakaf (Studi Kasus di Kantor Urusan Agama Kecamatan Sei. Lepan Kab. Langkat).” Jurnal Manajemen Pendidikan dan Ilmu Sosial 6(6):5709–18. doi:10.38035/jmpis.v6i6.6895.

Mahameru, Althaf, dan Muhammad Nur Iqbal. 2025c. “Efektivitas Pelaksanaan Pengawasan Kantor Urusan Agama (KUA) terhadap Pengelolaan Harta Benda Wakaf (Studi Kasus di Kantor Urusan Agama Kecamatan Sei. Lepan Kab. Langkat).” Jurnal Manajemen Pendidikan dan Ilmu Sosial 6(6):5709–18. doi:10.38035/jmpis.v6i6.6895.

Mahdan, Dimas Avthar Hadi, Muhammad Iqbal Maulana, dan Sawitri Yuli Hartati. 2026. “Wakaf Tidak Bisa Ditarik Kembali: Telaah Normatif Asas Personalitas Keislaman kasus Gamong dan Pekanbaru.” Jurnal Cendekia Hukum Indonesia 2(1):313–17. doi:10.71417/jchi.v2i1.133.

Mauliyani, Raezyah. 2023. “KEKUATAN HUKUM SURAT WAKAF DAN PERALIHAN HAK OLEH AHLI WARIS WAKIF.” Lex LATA 4(3). doi:10.28946/lexl.v4i3.1732.

Maulud, Al, dan Ismail Ismail. 2025. “KONTRIBUSI WAKAF TERHADAP PEMBANGUNAN PERADABAN ISLAM: TELAAH HISTORIS, TANTANGAN KONTEMPORER DAN STRATEGI PENGEMBANGAN DI INDONESIA.” J-ESA (Jurnal Ekonomi Syariah) 8(2):287–300. doi:10.52266/jesa.v8i2.5601.

Mualifah, Mualifah. 2020. “PENYULUHAN HUKUM TENTANG PERANAN ALAT-ALAT BUKTI DALAM PENYELESAIAN PERKARA PERDATA.” Abdi Insani 7(3):268–71. doi:10.29303/abdiinsani.v7i3.351.

Mubarok, Sofarul. 2024. “Kedudukan Hukum Nadzir dalam Wakaf Tunai (Studi Komparasi Empat Madzhab dan UU Wakaf No. 41 Tahun 2004).” ISTIKHLAF: Jurnal Ekonomi, Perbankan dan Manajemen Syariah 6(1):27–43. doi:10.51311/istikhlaf.v6i1.647.

Mufti, M. A. Khoirul, dan Neneng Nurhasanah. 2023a. “Analisis Problematika dan Dampak Hukum Sertifikasi Tanah Wakaf Berdasarkan Peraturan Pemerintah.” Jurnal Riset Hukum Keluarga Islam 57–64. doi:10.29313/jrhki.v3i2.2687.

Mufti, M. A. Khoirul, dan Neneng Nurhasanah. 2023b. “Analisis Problematika dan Dampak Hukum Sertifikasi Tanah Wakaf Berdasarkan Peraturan Pemerintah.” Jurnal Riset Hukum Keluarga Islam 57–64. doi:10.29313/jrhki.v3i2.2687.

Mufti, M. A. Khoirul, dan Neneng Nurhasanah. 2023c. “Analisis Problematika dan Dampak Hukum Sertifikasi Tanah Wakaf Berdasarkan Peraturan Pemerintah.” Jurnal Riset Hukum Keluarga Islam 57–64. doi:10.29313/jrhki.v3i2.2687.

Mujiburohman, Dian Aries. 2018. “POTENSI PERMASALAHAN PENDAFTARAN TANAH SISTEMATIK LENGKAP (PTSL).” BHUMI: Jurnal Agraria dan Pertanahan 4(1). doi:10.31292/jb.v4i1.217.

Mukhlishin, Ahmad, Teguh Arifin, dan Muhammad Dimyati. 2018. “Pengambilan Harta Wakaf Perpektif Hukum Islam dan Undang-Undang No. 41 Tahun 2004 (Studi Kasus di Desa Karang Anyar Kec. Jati Agung Kab. Lam-Sel Tahun 2016).” Ajudikasi : Jurnal Ilmu Hukum 2(1):1. doi:10.30656/ajudikasi.v2i1.620.

Muslim, Muslihun. 2017. “PERAN NAZIR PROFESIONAL DALAM PENGELOLAAN WAKAF GUNA MENDORONG PEMBERDAYAAN EKONOMI UMAT DI INDONESIA.” IQTISHADUNA 8(1):37–46. doi:10.20414/iqtishaduna.v8i1.387.

Musyafah, Aisyah Ayu, Islamiyati Islamiyati, Muhyidin Muhyidin, dan Achmad Zulfa Andikatama. 2023. “Optimalisasi Kinerja Pegawai Pembuat Akta Ikrar Wakaf (PPAIW) Dalam Pelaksanaan Hukum Wakaf Tanah Di Indonesia.” Jurnal Pembangunan Hukum Indonesia 5(1):154–71. doi:10.14710/jphi.v5i1.154-171.

Nasution, Syarmila, dan Akmaluddin Syahputra. 2025. “ANALISIS YURIDIS PERLINDUNGAN HUKUM ASET WAKAF BERBASIS ASET FINANSIAL PERSPEKTIF UNDANG-UNDANG NO. 41 TAHUN 2004.” QANUN: Journal of Islamic Laws and Studies 4(2):812–21. doi:10.58738/qanun.v4i2.1125.

Paramitha Aryana, Ken, dan Annisa Nabila Hasan. 2024. “TATA KELOLA NAZHIR DALAM INDEKS IMPLEMENTASI WAQF CORE PRINCIPLES.” SUSTAINABLE 4(1):118–30. doi:10.30651/stb.v4i1.22625.

Permadi, Muhammad Tricahyo. 2022. “Kompetensi Nazhir: Systematic Literatur Review.” Bandung Conference Series: Sharia Economic Law 2(2). doi:10.29313/bcssel.v2i2.2806.

Permatasari, Pita, I. Kadek Apdila Wirawan, dan Sardiansyah Haerul Imam Sailellah. 2025. “KEYAKINAN HAKIM PADA ALAT BUKTI SATU SAKSI PERKARA PERDATA.” IBLAM LAW REVIEW 5(2):137–44. doi:10.52249/ilr.v5i2.627.

Rafid, Zahran, dan Hardianti Yusuf. 2020. “PERANAN PEJABAT PEMBUAT AKTA IKRAR WAKAF DALAM MENCEGAH TERJADINYA SENGKETA TANAH WAKAF.” AL-SYAKHSHIYYAH Jurnal Hukum Keluarga Islam dan Kemanusiaan 2(2):99–110. doi:10.35673/as-hki.v2i2.910.

Ramin, Moh. 2025. “STRATEGI OPTIMALISASI POTENSI WAKAF PRODUKTIF SEBAGAI INSTRUMEN PEMBERDAYAAN EKONOMI UMAT DALAM PERSPEKTIF MAQASHID SYARIAH.” Investi: Jurnal Ekonomi dan Perbankan 6(2):850–58. doi:10.32806/jii.v6i2.1430.

Ramzy Ilya Dzimar, Achmad Rafli Weking, Fikri Erlangga, dan Sawitri Yuli Hartati. 2026. “Prinsip Keabadian Manfaat dalam Hukum Wakaf: Telaah Filosofis dan Implikasinya bagi Pemberdayaan Umat.” Journal of Legal, Political, and Humanistic Inquiry 1(3):144–52. doi:10.65310/yj1c0n38.

Sani, Muhammad Anwar. 2025a. “Digitalisasi Pengelolaan Wakaf Produktif: Peluang dan Tantangan di Era Ekonomi Digital.” lab 9(02):107–21. doi:10.33507/lab.v9i02.3422.

Sani, Muhammad Anwar. 2025b. “Digitalisasi Pengelolaan Wakaf Produktif: Peluang dan Tantangan di Era Ekonomi Digital.” lab 9(02):107–21. doi:10.33507/lab.v9i02.3422.

Sari, Indah Novita, Widiatmoko Adi Putranto, dan Lastria Nurtanzila. 2020. “Pusat Arsip di Era Digital: Dilema antara Urgensi dan Relevansi.” Lentera Pustaka: Jurnal Kajian Ilmu Perpustakaan, Informasi dan Kearsipan 6(2):105–18. doi:10.14710/lenpust.v6i2.31328.

Septia, Tika, dan M. Amiruddin. 2023. “Pemberdayaan Infrastruktur Keagamaan Melalui Legalisasi Tanah Wakaf di Desa Tamansatriyan Tirtoyudo.” Jurnal Aksi Afirmasi 4(2):119–29. doi:10.35897/jurnalaksiafirmasi.v4i2.1093.

Shiddiqy, Muhammad Ash. 2022. “Nazhir Capacity Analysis and Cooperation in Productive Waqf Management.” Az-Zarqa’: Jurnal Hukum Bisnis Islam 14(1):111–30. doi:10.14421/azzarqa.v14i1.2423.

Simbolon, Meha Middlyne. 2025. “Harmonisasi Hukum Adat dan Hukum Positif di Indonesia.” Jurnal Hukum Lex Generalis 6(3). doi:10.56370/jhlg.v6i3.755.

Stansyah, Dedy, L. ya Esty Pratiwi, dan Nasarudin Yusma. 2025. “Optimalisasi Legalitas dan Pemanfaatan Aset Wakaf Muhammadiyah Melalui Pendataan dan Pemberkasan Aset di Kabupaten Tuban.” BANTENESE : JURNAL PENGABDIAN MASYARAKAT 7(2):278–87. doi:10.30656/ps2pm.v7i2.11463.

Sudaryo Putra, Hendra Triawan, Muhammad Ramli At, dan Ridwan Syam. 2025. “Dinamika Konflik Agraria dan Ketimpangan Tata Kelola: Studi Kasus Sengketa Lahan di Desa Batu Mila.” Journal of Peace, Security and Democracy 1(2):49–73. doi:10.63280/jpsd.v1i2.45967.

Suharti. 2024. “Optimizing the Role of the Ministry of Religious Affairs of NTB Province in Information and Communication Management for Nazhir Development and Empowerment of Waqf Assets.” Jurnal JTIK (Jurnal Teknologi Informasi dan Komunikasi) 8(3):636–50. doi:10.35870/jtik.v8i3.2034.

Sunari, Sunari. 2025a. “URGENSI DIGITALISASI DATA PERTANAHAN UNTUK PENCEGAHAN MAFIA TANAH: PERSPEKTIF HUKUM ADMINISTRASI NEGARA.” Jurnal Yustitia 26(1). doi:10.53712/yustitia.v26i1.2673.

Sunari, Sunari. 2025b. “URGENSI DIGITALISASI DATA PERTANAHAN UNTUK PENCEGAHAN MAFIA TANAH: PERSPEKTIF HUKUM ADMINISTRASI NEGARA.” Jurnal Yustitia 26(1). doi:10.53712/yustitia.v26i1.2673.

Suryana, dan Syafrizal Ikram. 2024. “Implementasi Good Waqf Governance Pada Nazhir Wakaf Dalam Meningkatkan Ekonomi Umat Di Indonesia.” Jurnal Ekuilnomi 6(2):233–39. doi:10.36985/2r3a5456.

Susilawati, Nilda, Ita Guspita, dan Dedy Novriadi. 2021. “Peran Nazhir Dalam Perlindungan Harta Wakaf.” ZAWA: Management of Zakat and Waqf Journal 1(1):21–30. doi:10.31958/zawa.v1i1.3593.

Thalib, Prawitra, Wisudanto Wisudanto, Faizal Kurniawan, dan Mohamad Nur Kholiq. 2023. “PRINSIP MASLAHAT AL-MURSALAH DALAM PRAKTIK PENGELOLAAN WAKAF PADA NAZHIR UNIVERSITAS AIRLANGGA.” Arena Hukum 16(02):257–73. doi:10.21776/ub.arenahukum.2023.01602.3.

Tjung, Aurelia Nadya Pricilia, Debby Eka Kartikasari, dan Choiryzha Rochmatul Hilma. 2019a. “KEDUDUKAN TANAH WAKAF YANG DIKUASAI AHLI WARIS.” Perspektif 24(2):106. doi:10.30742/perspektif.v24i2.704.

Tjung, Aurelia Nadya Pricilia, Debby Eka Kartikasari, dan Choiryzha Rochmatul Hilma. 2019b. “KEDUDUKAN TANAH WAKAF YANG DIKUASAI AHLI WARIS.” Perspektif 24(2):106. doi:10.30742/perspektif.v24i2.704.

Wahidah Z, Wahidah Z. 2025. “Digital Productive Waqf: Contextualization of Sharia Economic Law in Indonesia.” Abdurrauf Journal of Islamic Studies 4(3):210–23. doi:10.58824/arjis.v4i3.445.

Yumarni, Ani, Ripandi Awaludin, dan Saddam Husein Rangkuti. 2025. “KEPASTIAN HUKUM IKRAR WAKAF UANG MELALUI PLATFORM DIGITAL DALAM PERSPEKTIF TRANSPARANSI DAN AKUNTABILITAS.” Al-Adl : Jurnal Hukum 17(2):178. doi:10.31602/al-adl.v17i2.14482.

Zahara, Diana. 2025. “Dampak Sengketa Tanah Terhadap Aktivitas Ekonomi Masyarakat Di Kelurahan Pakan Labuah Kota Bukittinggi.” BAITUL MAAL : Journal of Sharia Economics 2(3):253–62. doi:10.65128/jse.v2i3.151.

Downloads

Published

06/16/2026

How to Cite

Magfirah. (2026). Strategy for Strengthening Waqf Administration at the KUA: Mitigating the Risk of Disputes and Asset Takeover by Heirs. JURNAL ILMIAH GEMA PERENCANA, 5(1), 265–288. https://doi.org/10.61860/jigp.v5i1.393